|
|
|
Select Passages from Monumenta Mexicana
Highlights of Mexican Heritage
|
 |
Laus Guadalupensis: The Dark Virgin appears to Juan Diego
Proh! quae majestas formae, quae gratia vultus,
Quis decor eximius! Fulgenti lumine circum circum
Omnia inardescunt, male subsistere tentat tentat
Firma acies radiosque nequit perferre micantes.
Os leviter pingit fuscus color, atra decorat
Caesaries frontem fusis utrinque capillis.
Casta columbarum blandos imitantur ocellos
Lumina subroseae simulant jucunda pudore
Punica mala genae, pretiosum labra corallum.
Emicat in tenero praeclara modestia vultu
Dum jugit palmas, oculos dejecta decoros.
Tincta nitet vestis patrio spectabilis ostro
Sidereque infuso circumvelatur amictu. (lines 385-397)
Quetzalcoatl: Quetzalcoatl confronts the ignorant mob
His accensa minis, odio correpta caterva
Quetzal voce vocat magna lymphataque vatem
Increpat opprobriis. Tecti subit impiger ille
Ante fores, oculis iram vocesque refrenans.
Non aliter maris ira tumet fervetque procellis
Et tacito placat pelagi deus aequora nutu.
Submissis animis, vates sic farier orsus:
"Vae! Quianam motus, quae tanta insania cives?
Quid nostrum turbatis opus? Non verbera linguae
Neve minas timeo neu saevae cuspidis ictum;
Hoc equidem vereor bello contendere fratres,
Pangere germano roratam sanguine pacem
Et mactare diis mortalia corda cruentis.
Sat letho fraudique satis, tolteca, memento!
'Accipe daque fidem,' populis lex foederis esto."
Sic fatus, valida depromit ab arbore sectam
Sponte crucem, limen juxta quam sedis habebat.
"Hoc munimen erit, memorat, quod silva ministrat,
Ollin, seu pulsum signans quo volvitur orbis.
Os hominis sublime monet stellantia tecta
Suspicere et mentem radiis implere serenis,
Qaeque animo volvit patiens majora capaci
In melius vitae meditando stamina vertat." (180-202)
Mexicus-Tenochtitlan: Moctezuma and the pyramids in their glory
Cristatus plumis, gemmisque insignis et auro
Moteuzoma venit cui splendet serica vestis,
Addiderat patrium texto manus inda decorem.
Laena rigens signis pretiosos stamine fictis,
Demissa ex humeris plantae vix tangit alutam.
Ardet apex glauco quetzalis tegmine cristae,
Utque gradus effert regali vertice nutat. (281-287)
* * * *
Stat celsum donisque frequens prope Caesaris aulam
Templum immane, opulentum aris et numine divum
Mille gradus jactans sublimes inter acerras,
Vallum quod firmi complectitur aggere muri,
Arte laboratas serpentum mille figuris
Et circumtexta sculptis cochlearibus ora.
Quatuor acta manu superaddita corpora templi
Sacro sustentant geminas in vertice turres,
Hospitium (teocalli vocant) penetrale deorum,
Cuncta sua adorti qui bella sub aegide torquent. (295-304)
Malintzin: La Malinche agonizes over the fateful decisions of her life.
Tales illa, loqui dictis jam nescia, questus
Eloquitur lacrymis aut muto pectore condit.
Ignotas animo causas sibi postulat aequa
Scilicet, hispanis cur sese adhaeserit armis,
"Anne fuere ducum virtus et fascina Regis?
An magis, eloquio praestans facundus Alonsus?
Hispani cultus animum tetigere nitentes,
Et nova forma viri rapuit praecordia visu!
Quin imo, patrios usus moresque nefandos
Extimui. Horruerant trepido mea membra pavore.
Perfidia, fictus si quis me dixerit actam,
Proditione meam gentem saevosque parentes
Arguerim tinctos: mater me vendidit auro,
Et domini a domino praedam rapuere sagaces.
Ut mea fata ruunt, conjux erit ultimus auctor
Ante diem veniens. Et me manet insuper aegram
Deletos lugere deos atavosque peremptos,
Deflentem querulis tenues ululatibus umbras." (374-391)
Gonzalo Guerrero: Though slain, Guerrero has founded a new race.
Mane novo tacito lustrabat jugera gressu
Exanguis species, stragis vaga turba superstes.
Sanguine pingue solo dilapsa cadavera tetro
Aegra situ, volvens oculos cognata requirit.
Talia rimanti (visu miserabile) turbae,
Cordis edax, atrox inopinaque surgit imago,
Ecce ducis magnum transfixo pectore corpus
Excubat, et vitam pro libertate pacisci
Admonet exanimum. Casum flevere parentem
Circum viva manus juvenum durataque ferro
Caetera pars turmae. Decerptis arbore virgis
Intextunt capulum ramis et vimine lento.
Impositis armis moesto spoliisque feretro
Sublimem tollunt humeris ad castra Cocumbae.
Ut videt agnoscitque ducem, nec jam amplius ulla
Spes datur armiferum revocandi ad luminis oras,
Exsurgens solio princeps his vocibus infit:
"Ille hic est nostris appulsus naufragus oris,
Multa mari magno vitae discrimina passus.
Hispanos qui jure plagis inducere nostris
Tentavit mores, ira belloque remotis,
Et veteres usus fraterno more recepit,
Insuper et maios cultus agnovit et hausit.
Imo, maium genus, formae perculsus honore
Fovit et uxorem duxit genuitque nepotes,
Unde nova hispano-maio de sanguine proles." (560-585)
Joannae Virginis Laudes
: Unjustly accused, Sor Juana Ines de la Cruz, Mexico's greatest poet, vows to continue her search for truth.
Concilii comites notam, livore petitam
Coenobio accedunt monacham, praeeunte magistro,
Qui immeritam monitis hortatur et increpat ultra.
Hinc minime studiis musisque vacare licebit,
Inque humiles demissa preces, pietate monetur
Auscultare Dei jussis et solvere poenas.
Talia cum virgo submissis auribus hausit
Insontes maduere genae et vox impulit illud:
"Disceret unde preces vocem nisi Musa dedisset?
En acta exiguo spatio sine crimine vitae
Dilapsi cultus. Anne haec tutela Minervae?
Atque Erates immota fides et gratia Phoebi?
Quonam cura mei fugit promissa Camoenis?
Quod si certa meis demum spes ultima votis
Nulla datur, si rapta mihi mea jura negantur.
Mystica quam colimus ratio patet altera vitae:
Relligionis iter properatis passibus urgens
Quae fueram virtute soror minor omnibus olim
Divina accedam, 'sapientum templa serena.' "
Dixerat, et supplex, animoque et voce precata,
Chartis usa suo signavit sanguine votum. (383-403) |
Powered by Very Affordable Websites
|
|
